Rudawy Janowickie
Rudawy Janowickie
Rudawy Janowickie (niem. Landeshuter Kamm) (332.38) – pasmo górskie położone w województwie dolnośląskim we wschodniej części Sudetów Zachodnich, zajmujące powierzchnię prawie 90 km². Rudawy Janowickie po II wojnie do roku 1947 nosiły nazwę Góry Łomnickie (od znajdującej się po ich zachodniej stronie miejscowości Łomnica oraz rzeki Łomnica).Na północy, od Gór Kaczawskich, oddziela je przełomowa dolina Bobru. Od zachodu graniczą z Kotliną Jeleniogórską, od wschodu z Kotliną Kamiennogórską, a od południa, poprzez Przełęcz Kowarską, z Lasockim Grzbietem w Karkonoszach.
Rzeźba terenu
Najwyższym szczytem jest Ostra Mała (945 m n.p.m.) – południowo-zachodni wierzchołek Skalnika.
W Rudawach Janowickich występuje duża ilość skałek, zbudowanych przede wszystkim z granitu, ale też z gnejsów, amfibolitów, zlepieńców.
Miejscowości
Miejscowości: Bobrów, Bukowiec, Ciechanowice, Czarnów, Gruszków, Janowice Wielkie, Karpniki, Kowary, Leszczyniec, Łomnica, Marciszów, Miedzianka, Mniszków, Mysłakowice, Ogorzelec, Orlina, Pisarzowice, Raszów, Przybkowice, Rędziny, Strużnica, Trzcińsko, Wieściszowice, Wojanów.
Turystyka
Rudawy Janowickie, obok Gór Sokolich, to główny dolnośląski rejon wspinaczkowy. Na kilkudziesięciu skałach wytyczono kilkaset dróg wspinaczkowych. Są to zarówno trasy sportowe, jak i tradowe.
Transport publiczny na trasie Wrocław – Jelenia Góra (przez Janowice Wielkie) zapewniają Koleje Dolnośląskie i Polregio.
Do często odwiedzanych miejsc należą Zamek Bolczów, Starościńskie Skały z turystycznym punktem widokowym, Kolorowe jeziorka powstałe w wyniku eksploatacji pirytu niedaleko miejscowości Wieściszowice oraz główny wierzchołek Skalnika - skała Ostra Mała, na której znajduje się turystyczny punkt widokowy.
Rudawy Janowickie to popularny cel turystyczny. Oferują łatwe wędrówki po oznakowanych szlakach.
Rudawy Janowickie, obok Gór Sokolich, to główny dolnośląski rejon wspinaczkowy. Na kilkudziesięciu skałach wytyczono kilkaset dróg wspinaczkowych. Są to zarówno trasy sportowe, jak i tradowe.
Transport publiczny na trasie Wrocław – Jelenia Góra (przez Janowice Wielkie) zapewniają Koleje Dolnośląskie i Polregio.
Do często odwiedzanych miejsc należą Zamek Bolczów, Starościńskie Skały z turystycznym punktem widokowym, Kolorowe jeziorka powstałe w wyniku eksploatacji pirytu niedaleko miejscowości Wieściszowice oraz główny wierzchołek Skalnika - skała Ostra Mała, na której znajduje się turystyczny punkt widokowy.
Budowa geologiczna
Podział
W skład Rudaw Janowickich wchodzą fragmenty następujących jednostek geologicznych: bloku karkonosko-izerskiego (masyw karkonoski i wschodnia osłona granitu karkonoskiego), niecki śródsudeckiej i w rejonie Przybkowic – metamorfiku kaczawskiego.
Jednostki geologiczne
Masyw karkonoski
Zachodnia część Rudaw Janowickich ze Wzgórzami Karpnickimi, Skalnikiem i Górami Sokolimi jest zbudowana ze skał magmowych – z granitu karkonoskiego budującego masyw karkonoski.
Wschodnia osłona granitu karkonoskiego
Część środkowa ze skał metamorficznych wchodzących w skład wschodniej osłony granitu karkonoskiego: gnejsów, łupków łyszczykowych, amfibolitów, łupków amfibolowych, zieleńców i łupków zieleńcowych, fyllitów, marmurów kalcytowych i dolomitowych, łupków serycytowych, łupków chlorytowych. Część łupków łyszczykowych w pobliżu granitu została zmieniona w wyniku oddziaływania metamorfizmu kontaktowego w hornfelsy. Masyw karkonoski oraz jego wschodnia osłona wchodzą w skład bloku karkonosko-izerskiego.
Metamorfik kaczawski
Niewielki północno-wschodni fragment terenu, w rejonie Ciechanowic i Przybkowic jest zbudowany ze skał metamorficznych: zieleńców, fyllitów oraz wapieni krystalicznych i łupków węglanowych, czyli skał budujących leżący na północy metamorfik kaczawski. Tę niewielką jednostkę nazwano elementem Przybkowic.
Niecka śródsudecka
Południowo-wschodnie grzbiety Rudaw zbudowane są ze skał osadowych: brekcji, zlepieńców i piaskowców, podrzędnie łupków ilastych, wchodzących już w skład niecki śródsudeckiej.
Wiek
Proterozoik – starszy paleozoik
Najstarsze są skały metamorficzne wschodniej osłony granitu karkonoskiego – powstały w młodszym proterozoiku i starszym paleozoiku. Również staropaleozoiczne są skały metamorficzne elementu Przybkowic.
Karbon
Osady niecki śródsudeckiej powstawały w dolnym karbonie.
Granit karkonoski powstał w górnym karbonie, w czasie orogenezy waryscyjskiej. Również górnokarbońskie, ale młodsze od granitu, są żyły mikrogranitów, lamprofirów i kwarców, przecinających starsze skały różnych jednostek.
Zasadnicza różnica pomiędzy utworami karbonu dolnego i górnego jest taka, że osady niecki śródsudeckiej powstawały na powierzchni ziemi, a skały magmowe górnego karbonu krystalizowały kilka km pod powierzchnią ziemi.
Osady kenozoiczne
Opisane wyżej zwięzłe skały przykryte są w wielu miejscach młodymi skałami osadowymi. Są to kenozoiczne gliny deluwialne (zboczowe), plejsoceńskie piaski i żwiry teras rzecznych oraz holoceńskie mady, mułki, piaski i żwiry rzeczne, piaski i żwiry stożków napływowych oraz torfy i namuły torfiaste.
Górnictwo
W obrębie Rudaw eksploatowane były granity, amfibolity i marmury, czego pozostałością są liczne, opuszczone i częściowo zarośnięte kamieniołomy. Jedyny czynny obecnie kamieniołom marmurów znajduje się w Rędzinach.
Wcześniej poszukiwano bądź wydobywano tu rudy żelaza, miedzi, arsenu, a także złoto, a w XX w. (po 1945 r.) uranu. Pozostałością są liczne hałdy oraz znajdujące się gdzieniegdzie wyloty sztolni i szybów.
Ślady dawnego górnictwa koncentrują się w rejonie Ciechanowic,
Wody
Rudawy leżą w dorzeczu Bobru, który opływa je od wschodu i północy. Można wyróżnić szereg mniejszych zlewni cząstkowych, oddzielonych grzbietami górskimi. Są to, od wschodu zlewnia Świdnika, Żywicy, Mienicy, od północy zlewnia Janówki i od zachodu zlewnie Jedlicy i Karpnickiego Potoku.
Komentarze
Prześlij komentarz